- Home
- Ontruimingsoefening
Ontruimingsoefening: wat de wet vraagt en wat de installatie doet
Een oefening test mensen en techniek tegelijk. Want gaan de branddeuren dicht, klinkt het alarm overal, en weet de BHV-er welke zone er op het paneel oplicht?
Nagekeken door Koen, adviseur
Bijgewerkt op
Is een ontruimingsplan verplicht?
Ja, als het gebouw een wettelijk verplichte brandmeldinstallatie heeft. Dat staat in artikel 6.20 van het Bbl: een gebruiksfunctie met een verplichte brandmeldinstallatie heeft een ontruimingsplan. Hetzelfde artikel vraagt dat er voldoende personen zijn aangewezen om een ontruiming bij brand voldoende snel te laten verlopen, ook in een gebouw waarvoor een gebruiksmelding is gedaan.
Wat er in het plan moet staan, schrijft het Bbl niet voor, en voor de opbouw van een bedrijfsnoodorganisatie bestaat wel NEN 8112, maar die norm staat niet in de wet. Een plan dat alleen in een la ligt, voldoet misschien op papier, maar het helpt niemand als het alarm echt afgaat, en daarom moet een plan geoefend zijn. Wat er over de installaties in hoort, staat op de pagina over het ontruimingsplan.
Hoe vaak moet je een ontruimingsoefening houden?
Daar staat geen getal voor in de wet, want het Bbl, de Arbowet en het Arbobesluit noemen geen oefenfrequentie. Het oude artikel 2.22 van het Arbobesluit, dat over oefenen ging, is sinds 1 januari 2007 vervallen. Wel moet de werkgever volgens artikel 15 van de Arbowet zorgen dat de bedrijfshulpverleners zo zijn opgeleid en georganiseerd dat ze hun taak kunnen doen.
Wij raden aan om minstens één keer per jaar te oefenen, en extra na een verbouwing, na een wisseling van bedrijfshulpverleners of als de installatie is veranderd. Dat is ons advies en het staat nergens in de wet, maar wie nooit oefent, kan ook niet laten zien dat de BHV-organisatie haar taak aankan.
Wat doet elke installatie tijdens een ontruiming?
De brandmeldinstallatie ziet de brand en stuurt de rest aan: het ontruimingsalarm waarschuwt met de slow whoop of een gesproken bericht, de branddeuren vallen dicht en vergrendelde vluchtdeuren gaan van het slot. Valt de stroom uit, dan nemen noodverlichting en vluchtrouteaanduiding het over, en een oefening is het moment om te zien of die keten ook echt in die volgorde loopt.
| Installatie | Wat hij doet | Waar u op let bij de oefening |
|---|---|---|
| Ontruimingsalarm | Het signaal gaat onmiddellijk en in het hele gebouw af (Bbl 3.119 en 4.213) | Hoort iedereen het, ook in de kantine, het toilet en de opslag? |
| Deurvastzetters | Vastgezette branddeuren worden losgelaten en sluiten | Valt elke deur helemaal dicht, of blijft er één op een doos hangen? |
| Vergrendelde vluchtdeuren | Minimaal de deuren in de betreffende detectiezone worden ontgrendeld (NIPV-handboek, 15.1.4) | Gaat de deur zonder pas of code open? |
| Noodverlichting | Geeft licht als de stroom uitvalt; soms ook aangestuurd door de brandmeldinstallatie | Loopt u de route in het donker zonder te zoeken? |
| Vluchtrouteaanduiding | Wijst de weg naar buiten | Kiezen mensen de route die het plan bedoelt, of de route die ze gewend zijn? |
Niet elke oefening hoeft alle sturingen echt te laten afgaan, en dat is ook niet altijd verstandig, want een doorgemelde installatie kan een uitruk opleveren. Overleg vooraf met uw onderhoudsbedrijf wat er getest wordt, en meld het proefalarm bij de partij die de doormelding verzorgt.
Wat test een ontruimingsoefening dat onderhoud niet test?
De mensen, want een onderhoudsbedrijf test of de installatie werkt en een oefening test of iemand ermee kan werken. Kan de BHV-er het paneel lezen, weet hij welke zone "vleugel B" is, en weet de receptie dat er een automatische doormelding is? Dat zijn de vragen die in een echte situatie de eerste minuten bepalen.
Het IPLO beschrijft de taak van de bedrijfshulpverlener bij een brandmelding: gehoor geven aan het alarm, nagaan of er echt brand is, de brand melden, de meldkamer helpen en de brandweer opvangen met wat hij weet over vermiste personen en de plek van de brand. Het IPLO gaat er daarbij van uit dat een gebouw in beginsel binnen 15 minuten ontruimd is, een uitgangspunt uit de toelichting en geen wetsartikel, maar in de praktijk wel een goede maat om uw oefening tegen te houden.
Checklist voor een ontruimingsoefening
Een oefening zonder verslag bestaat voor een buitenstaander niet, dus schrijf op wat u deed en wat er misging, en zet de verbeterpunten met een datum in het logboek.
Het CCV-inspectieschema noemt een verslag van een brand- of ontruimingsoefening als voorbeeld van bewijs dat de organisatie aansluit op de installatie. Dat staat daar bij de blussystemen, maar het principe geldt breder: een inspecteur of verzekeraar gelooft een verslag eerder dan een verhaal.
Vooraf
- Doel kiezen: aangekondigd of onaangekondigd, hele gebouw of één verdieping.
- Onderhoudsbedrijf en doormeldpartij inlichten.
- Waarnemers aanwijzen met een stopwatch en een plattegrond.
Tijdens
- Tijd tot het eerste alarm en tot iedereen buiten staat.
- Welke branddeuren sloten en welke niet.
- Waar mensen twijfelden of een andere route kozen.
Na afloop
- De installatie weer in de normale stand, zones weer aan.
- Verslag met verbeterpunten, wie ze oppakt en wanneer.
- Plan en plattegrond bijwerken als de praktijk anders liep.
Vragen die we vaak krijgen
Moet de brandweer het ontruimingsplan goedkeuren?
Het Bbl vraagt dat er een ontruimingsplan is, niet dat iemand het goedkeurt. Doet u een gebruiksmelding, dan stuurt u wel een plattegrond mee met onder meer de vluchtroutes, de noodverlichting en de brandmeldcentrale, maar dat is iets anders dan het ontruimingsplan.
Moet ik een oefening melden bij de gemeente?
Daar vonden wij geen wettelijke plicht voor, maar meld een proefalarm wel bij de partij die uw doormelding verzorgt, en waarschuw de buren als het alarm buiten te horen is.
Wat als er mensen in het gebouw zijn die niet zelf kunnen vluchten?
Dan moet het plan zeggen wie hen helpt en hoe, want het IPLO gaat ervan uit dat mensen die incidenteel hulp nodig hebben, geholpen worden door andere aanwezigen. In een zorggebouw gelden zwaardere regels en vaak een stil alarm voor het personeel, en dat scenario oefent u apart.
Verder lezen
Bronnen
- Besluit bouwwerken leefomgeving, artikelen 3.119, 4.213, 6.8 en 6.20 (wetten.overheid.nl, BWBR0041297, versie 1 juli 2026)
- Arbeidsomstandighedenwet, artikelen 3 en 15 (BWBR0010346); Arbeidsomstandighedenbesluit, artikel 2.22 vervallen per 1 januari 2007 (BWBR0008498)
- IPLO, infoblad Brandmeldinstallatie, ontruimingsalarminstallatie en rookmelders, september 2024, paragraaf 3.5
- NIPV en Brandweer Nederland, Handboek Brandbeveiligingsinstallaties, 31 augustus 2025, paragraaf 15.1.4
- Het CCV, Inspectieschema Brandbeveiligingssysteem, versie 2023, punt 7.4.1.11
Stel uw vraag over de ontruimingsoefening
Wat ons helpt
- Het adres en het soort gebouw.
- Hoeveel mensen er werken of verblijven.
- Of er een ontruimingsplan is. Meesturen kan in het formulier.
Stap 1 is een adviesgesprek
Vertel wat er in het pand hangt en wat u wilt weten. Een adviseur neemt contact met u op om het gesprek te plannen.
Plan een vrijblijvend adviesgesprekU krijgt een adviseur aan de lijn en geen keuzemenu.
Vaak het handigst als u een foto van een armatuur, een melder of een logboekpagina wilt meesturen.