Ontruimingsalarm
- Controle
- Controle en onderhoud volgens het onderhoudsplan
- Wie
- Beheerder en onderhoudsbedrijf
- Houvast
- Bbl 6.33 en NEN 2654-2
- Home
- Ontruimingsoefening
- Ontruimingsplan
Ontruimingsplan: wanneer het verplicht is, hoe u het maakt en wat erin staat
In de meeste plannen staat wie de verdieping controleert en waar de verzamelplaats is. Wat de installatie op dat moment doet, staat er zelden in.
Nagekeken door Koen, adviseur
Bijgewerkt op
Wanneer is een ontruimingsplan verplicht?
Een ontruimingsplan is verplicht zodra het gebouw een wettelijk verplichte brandmeldinstallatie heeft. Dat staat in artikel 6.20 van het Bbl. Hetzelfde artikel vraagt dat er genoeg mensen zijn aangewezen om een ontruiming bij brand snel genoeg te laten verlopen. Wat er in het plan staat, schrijft de wet niet voor; NEN 8112:2017 geeft er een opbouw voor.
Heeft uw pand geen verplichte brandmeldinstallatie, dan vraagt het Bbl dus geen ontruimingsplan. Dat betekent niet dat u niets hoeft. Wie personeel heeft, moet volgens artikel 15 van de Arbowet de bedrijfshulpverlening zo regelen dat die haar taak kan doen. Hoe ontruimt u zonder plan?
Die plicht tot aanwijzen geldt ook in een gebouw waarvoor een gebruiksmelding is gedaan. En omdat de wet de inhoud vrijlaat, begint daar het werk.
Wat is NEN 8112?
NEN 8112:2017 is de Nederlandse norm voor de bedrijfsnoodorganisatie en de bedrijfshulpverlening. Volgens NEN vervangt hij twee oudere normen: NEN 4000 uit 2008 over bedrijfshulpverlening en NEN 8112 uit 2010, de leidraad voor ontruimingsplannen. Wie nog een plan heeft "volgens NEN 8112:2010", werkt dus met een norm die is opgevolgd.
De norm kijkt naar drie soorten maatregelen tegelijk: bouwkundige, installatietechnische en organisatorische. Dat is een nuttige manier om naar uw eigen plan te kijken. De meeste plannen zijn sterk in het laatste, met namen en taken, en zwak in het middelste. Er staat dat het alarm afgaat. Er staat niet wat de installatie op dat moment allemaal doet.
De norm staat niet in de wet. U bent dus niet verplicht hem te kopen of te volgen, maar een plan dat de opbouw van de norm aanhoudt, is voor een inspecteur of een verzekeraar wel makkelijker te lezen.
Wat hoort er over de installaties in een ontruimingsplan?
Per installatie wat hij doet bij een melding, wie hem bedient en waar dat gebeurt. Dit is ons advies, het staat zo niet in de wet. Wij zien alleen vaak dat dit deel ontbreekt, en dat de bedrijfshulpverlener bij een oefening voor het eerst voor het paneel staat.
| Installatie | Wat het plan erover zegt | De vraag die u wilt kunnen beantwoorden |
|---|---|---|
| Brandmeldinstallatie | Waar het paneel hangt, hoe de zones heten en of de melding wordt doorgezet | Welke vleugel is zone 4, en komt de brandweer vanzelf? |
| Ontruimingsalarm | Welk signaal klinkt, de slow whoop of een stem, of er eerst een stil alarm voor het personeel is, en hoe u het met de hand start | Hoort iedereen het, ook in het magazijn? |
| Deurvastzetters | Welke branddeuren vanzelf dichtvallen | Loopt de route nog door als die deuren dicht zijn? |
| Vergrendelde deuren | Welke deuren bij een melding van het slot gaan en waar de groene knoppen zitten | Komt iemand zonder pas naar buiten? |
| Noodverlichting | Dat de route ook zonder stroom te lopen is | Wanneer was de laatste duurtest? |
Die laatste kolom is geen onderdeel van het plan, maar een toets. Kunt u de vraag niet beantwoorden, dan mist er iets in het plan of in het beheer.
Wie maakt het ontruimingsplan?
De wet wijst niemand aan. Het Bbl legt de plicht bij het gebruik van het gebouw, en in de praktijk is dat de gebruiker of de werkgever. Bij een pand met meerdere huurders is het verstandig één plan te maken voor het hele gebouw, want het alarm houdt zich niet aan de huurgrens.
U mag het plan zelf schrijven, en wij maken het ook voor u. Dat doen we in het gebouw zelf en met de lijst met sturingen erbij, want het lastigste deel van een plan is wat de installatie bij een melding echt doet. In die lijst staat welke melder welke deur, welke signaalgever en welke doormelding aanstuurt.
Hoort er ook een ontruimingsplattegrond bij, dan maken we die in dezelfde ronde. Plan en plattegrond komen dan uit een hand, met dezelfde routes, dezelfde verzamelplaats en dezelfde namen voor deuren en zones. Hoe wij die tekening maken, leest u bij ontruimingsplattegrond laten maken.
Een plan is nooit af. Na een verbouwing, een nieuwe huurder of een wijziging aan de installatie klopt het niet meer, en dat merkt u het beste bij een ontruimingsoefening.
Ontruimingsplan maken: hoe gaat dat?
U begint in het gebouw zelf. Loop de routes, kijk wat de installaties bij een melding doen en tel hoeveel mensen er op het drukste moment binnen zijn. Pas daarna schrijft u op wie wat doet. Een plan dat zo ontstaat, klopt met het pand en is bij een oefening ook echt te gebruiken.
- Verzamel wat er al is: de plattegrond, de gebruiksmelding of de omgevingsvergunning, en de lijst met sturingen van de brandmeldinstallatie.
- Loop het gebouw door. Kijk bij elke deur of hij zonder sleutel opengaat en of de route klopt met de tekening.
- Leg de alarmering vast: welk signaal klinkt, of er eerst een stil alarm is en wie de brandweer opvangt.
- Wijs mensen aan en regel vervangers, ook voor de avond en het weekend als er dan gewerkt wordt.
- Oefen het plan en pas het aan op wat er bij de oefening misging.
Hoe ziet een ontruimingsplan eruit?
Een ontruimingsplan heeft vaste hoofdstukken: het gebouw, de mensen die de ontruiming leiden, de alarmering, wat de installaties doen, de routes en het oefenen. Het Bbl schrijft die indeling niet voor. Wij houden de opbouw hieronder aan, en per hoofdstuk staat erbij op welke regel of bron het steunt.
Het voorbeeld bevat geen gegevens van een echt gebouw. Het is de opbouw, de inhoud haalt u uit uw eigen pand.
| Hoofdstuk | Wat erin staat | Waar het op steunt |
|---|---|---|
| Het gebouw | Het gebruik, het aantal bouwlagen, het grootste aantal mensen dat tegelijk binnen is en of er mensen slapen. | Hieruit volgt hoeveel mensen u moet aanwijzen (Bbl art. 6.20 lid 1). |
| De organisatie | Wie de ontruiming leidt, wie per verdieping nakijkt of iedereen buiten is, en wie het overneemt in de avond of het weekend. | Bbl art. 6.20 lid 1 (voldoende personen aangewezen) en Arbowet art. 15 (bedrijfshulpverlening). |
| De alarmering | Hoe een melding binnenkomt, welk signaal er klinkt en of de melding vanzelf naar de meldkamer gaat. | IPLO-infoblad, §3.5: de bedrijfshulpverlener moet weten of er automatisch wordt doorgemeld. |
| Wat de installaties doen | Per installatie wat er bij een melding gebeurt, zoals in de tabel hierboven: brandmelding, ontruimingsalarm, branddeuren, deuren die van het slot gaan en noodverlichting. | NEN 8112:2017 kijkt naar bouwkundige, installatietechnische en organisatorische maatregelen. |
| Routes en verzamelplaats | Welke route elke ruimte heeft en waar de verzamelplaats is, met de ontruimingsplattegrond als bijlage. | Ons advies. Bij een gebruiksmelding hoort wel een tekening met onder meer de vluchtroutes (Bbl art. 6.8). |
| Hulp bij het vluchten | Wie er niet zelf uitkomt, bijvoorbeeld iemand in een rolstoel, en wie die persoon dan helpt. | IPLO-infoblad, §3.5: wie af en toe hulp nodig heeft, krijgt die van andere aanwezigen. |
| Opvang van de brandweer | Wie de brandweer bij de ingang opvangt, en wat die persoon meldt: wie er vermist is, wat er gebeurde, waar het brandt en hoe groot de brand is. | IPLO-infoblad, §3.5. |
| Oefenen en bijwerken | Wanneer er is geoefend, wat er misging en wat er daarna in het plan is veranderd. | Het Bbl noemt geen vaste oefenfrequentie. Wij raden een oefening aan na elke verbouwing. |
Zet namen en telefoonnummers in een aparte bijlage. Gaat er iemand weg, dan vervangt u alleen die pagina en blijft de rest van het plan staan.
Ontruimingsplan, bedrijfsnoodplan en ontruimingsplattegrond: wat is het verschil?
Het ontruimingsplan beschrijft hoe iedereen bij brand het gebouw verlaat. Een bedrijfsnoodplan is breder en gaat ook over andere noodsituaties, zoals een ongeval of een gaslek. De ontruimingsplattegrond is de tekening aan de muur waarop u ziet waar u bent en waar u naartoe moet.
Ze horen bij elkaar, maar het zijn drie verschillende dingen. Het Bbl noemt alleen het eerste. Over de tekening leest u meer op de pagina over de ontruimingsplattegrond.
Klopt uw plan nog?
- Staan de namen erin van mensen die er nog werken?
- Klopt de indeling met het gebouw van nu?
- Staat erin wat de installatie doet bij een melding?
- Weet de receptie of de melding wordt doorgezet?
- Is er het afgelopen jaar mee geoefend?
Vragen die we vaak krijgen
Moet de brandweer het ontruimingsplan goedkeuren?
Nee. Het Bbl vraagt dat er een ontruimingsplan is, niet dat iemand het goedkeurt. Bij een gebruiksmelding stuurt u wel een plattegrondtekening mee met onder meer de vluchtroutes en de noodverlichting, maar dat is een ander stuk. Meer daarover staat op de pagina over de gebruiksmelding.
Is een ontruimingsplan verplicht voor een klein kantoor?
Volgens het Bbl alleen als het kantoor een verplichte brandmeldinstallatie heeft. De Arbowet vraagt van elke werkgever wel dat de bedrijfshulpverlening is geregeld, en een kort plan op één pagina is daar een goed begin van.
Bestaat er een voorbeeld van een ontruimingsplan?
Hierboven staat de indeling die wij aanhouden. Online zijn er nog veel meer voorbeelden te vinden, maar neem er geen over zonder het gebouw door te lopen. Een voorbeeld weet niet waar uw paneel hangt, welke deuren dichtvallen en waar de verzamelplaats is.
Verder lezen
OntruimingsoefeningHoe vaak, en een checklist
OntruimingsplattegrondWat erop staat en waar hij hangt
Ontruimingsinstallatie testenOnderhoud, logboek en certificaat
Bronnen
- Besluit bouwwerken leefomgeving, artikelen 6.8 en 6.20 (wetten.overheid.nl, BWBR0041297, versie 1 juli 2026)
- Arbeidsomstandighedenwet, artikel 15 (BWBR0010346)
- NEN 8112:2017, Bedrijfsnoodorganisatie en bedrijfshulpverlening, toelichting op nen.nl
- IPLO, infoblad Brandmeldinstallatie, ontruimingsalarminstallatie en rookmelders (september 2024), §3.5
Laat uw ontruimingsplan en plattegrond maken
Wat ons helpt
- Het adres en het soort gebouw.
- Of er een brandmeldinstallatie hangt, en of die doormeldt.
- Of u ook ontruimingsplattegronden nodig heeft.
- Een bestaand plan of een plattegrond, als u die heeft. Meesturen kan in het formulier.
- Wat er sinds het vorige plan is verbouwd.
Twijfelt u wat er in uw pand hangt, of wanneer het voor het laatst getest is? Bel, dan zoeken we het samen na.
In het adviesgesprek lopen we met u na wat er hangt en wat ontbreekt. Daarna volgt een offerte met plan van aanpak.
Stap 1 is een adviesgesprek
Vertel wat er in het pand hangt en wat u wilt weten. Een adviseur neemt contact met u op om het gesprek te plannen.
Plan een vrijblijvend adviesgesprekU krijgt een adviseur aan de lijn en geen keuzemenu.
Vaak het handigst als u een foto van een armatuur, een melder of een logboekpagina wilt meesturen.