Vluchtrouteaanduiding
- Controle
- Mee in de noodverlichtingstest, na elke verbouwing nalopen
- Wie
- Beheerder loopt, installateur test de armaturen
- Houvast
- Bbl 4.215 of 3.120, NEN 3011 of NEN 6088, en NEN-EN 1838
- Home
- Vluchtrouteaanduiding
Vluchtrouteaanduiding controleren, testen en bijhouden in het logboek
Een bordje dat wijst naar een deur die sinds de verbouwing een kast is, is erger dan geen bordje. Want vluchtrouteaanduiding veroudert zelden door slijtage, maar vaak door wat er in het pand verandert.
Nagekeken door Koen, adviseur
Bijgewerkt op
Wat is vluchtrouteaanduiding, en voor wie geldt het?
Vluchtrouteaanduiding is het geheel van groene pictogrammen die van elke plek in het gebouw de weg naar een uitgang wijzen, nagalmend of aangelicht. Het Bbl vraagt het in een ruimte waardoor een verkeersroute voert en in een ruimte voor meer dan 50 personen. De eigenaar zorgt dat het er hangt, de beheerder dat het blijft kloppen.
Zo pakken wij de vluchtrouteaanduiding aan
Wij hangen borden op, vervangen aangelichte armaturen en lopen de routes na. Wat wij aantreffen, schrijven we in het logboek.
- 1. AdviesgesprekWe lopen de routes met u, vanaf de verste ruimte, en wijzen aan waar een pictogram ontbreekt of de verkeerde kant op wijst.
- 2. Offerte met plan van aanpakWelke borden blijven, welke aangelicht moeten worden en welke weg kunnen.
- 3. Ophangen en aansluitenPictogrammen volgens NEN-EN-ISO 7010, niet hoger dan 2,5 meter. Verandert er een route, dan zeggen we wat er in uw ontruimingsplan mee moet.
- 4. Mee in de testAangelichte borden gaan mee in de maandelijkse test en de jaarlijkse duurtest van de noodverlichting.
Hoe houdt u vluchtrouteaanduiding in orde?
Door de aangelichte pictogrammen mee te testen met de noodverlichting en de routes zelf na te lopen. De borden gaan mee in de korte maandelijkse test en in de jaarlijkse test over de volle brandduur. Daarnaast loopt u elke route na bij uw vaste ronde, en altijd na een verbouwing. Wat u vindt en herstelt, gaat in het logboek.
In het logboek komen de datum van de ronde, borden die niet oplichtten of de verkeerde kant op wijzen, wat er is hersteld en door wie, en welke wanden of deuren er zijn verplaatst. Keurt een inspecteur of de gemeente bij een controle een bord af, dan herstellen wij het en schrijven we het herstel erbij. Hoe dat gaat, leest u bij afgekeurd en herstellen.
De eisen in het kort
Een ruimte waardoor een verkeersroute voert, en een ruimte voor meer dan 50 personen, heeft een vluchtrouteaanduiding die bij stroomuitval binnen 15 seconden zichtbaar is en dat ten minste 60 minuten blijft. Voor nieuwbouw staat dat in artikel 4.215 van het Bbl, voor bestaande bouw in artikel 3.120. De volledige uitleg over de eisen aan vluchtwegaanduiding en noodverlichting staat op brandzekerinstallatie.nl.
Eén uitzondering in de wet is misschien handig om te kennen: vanuit een ruimte zonder noodverlichting gelden de zichtbaarheidseisen bij stroomuitval niet (lid 4 van beide artikelen). De aanduiding moet er dan nog steeds zijn, alleen hoeft hij in het donker niet te blijven oplichten.
NEN 3011 of NEN 6088: welke norm geldt?
Dat hangt af van het gebouw, want voor nieuwbouw verwijst het Bbl naar NEN 3011 en naar de zichtbaarheidseisen in onderdeel 5.4.5 van NEN-EN 1838. Voor bestaande bouw zijn dat NEN 6088 en de artikelen 5.2 tot en met 5.6 van NEN-EN 1838, en het NIPV-handboek noemt daarnaast nog NEN-EN-ISO 7010 voor de pictogrammen zelf.
Vreemd genoeg verwijst de wet voor bestaande gebouwen nog steeds naar NEN 6088 uit 2002, terwijl die volgens NEN op 1 maart 2015 is ingetrokken en vervangen door NEN 3011. Een bestaand pand dat netjes aan NEN 6088 voldoet, voldoet dus aan het Bbl, ook al koopt u die norm niet meer.
| Nieuwbouw | Bestaande bouw | |
|---|---|---|
| Bbl-artikel | 4.215 | 3.120 |
| Wanneer | ruimte met een verkeersroute, of een ruimte voor meer dan 50 personen | ruimte met een verkeersroute, of een ruimte voor meer dan 50 personen |
| Norm voor de aanduiding | NEN 3011 | NEN 6088 |
| Zichtbaarheid | NEN-EN 1838, onderdeel 5.4.5 | NEN-EN 1838, artikelen 5.2 tot en met 5.6 |
| Bij stroomuitval | binnen 15 seconden, ten minste 60 minuten zichtbaar | binnen 15 seconden, ten minste 60 minuten zichtbaar |
Het NIPV-handboek geeft nog twee praktische regels mee: hang de veiligheidssignalering niet hoger dan 2,5 meter, en zorg voor vluchtrouteverlichting binnen 2 meter van elke nooduitgang en elke trap. Dat handboek is geen wet, maar wie ervan afwijkt, moet wel kunnen uitleggen waarom het net zo veilig is.
Vluchtwegaanduiding of vluchtrouteaanduiding: is er verschil?
Nee, het gaat om hetzelfde: de groene pictogrammen die de weg naar buiten wijzen. Het Bbl spreekt van vluchtrouteaanduiding en de titel van NEN 6088 van vluchtwegaanduiding, en in winkels en webshops ziet u vooral dat tweede woord. Wat telt, is dat het pictogram klopt, zichtbaar is en naar een uitgang wijst die ook echt open kan.
Zoekt u in een wet, een norm of een brandweerpublicatie, dan komt u met vluchtrouteaanduiding verder, terwijl u een bordje om te bestellen vaker onder vluchtwegaanduiding vindt.
Hoe controleert u de vluchtrouteaanduiding?
Loop de route zoals een bezoeker die het pand niet kent, dus begin in de verste ruimte en volg alleen de pictogrammen. Staat er op elk punt waar u moet kiezen een aanduiding, wijst die de goede kant op, en komt u bij een deur uit die zonder sleutel opengaat? Doe dat na elke verbouwing en ook gewoon bij uw vaste ronde, want pas als u zelf de weg zoekt, ziet u waar een pictogram ontbreekt.
- Elk keuzepunt heeft een pictogram: een kruising in de gang, een trap, een deur met twee richtingen.
- Er staat niets voor, ook geen kast, reclamebord of stapel dozen die er even is neergezet.
- Pijlen wijzen nog de goede kant op, want na een herindeling is dat vaak de eerste fout.
- Aangelichte pictogrammen branden, want een gedoofd bord is een storing en geen besparing.
- De plattegrond in de hal klopt met wat er hangt.
Aangelichte pictogrammen zijn noodverlichtingsarmaturen, dus ze gaan mee in de maandelijkse en jaarlijkse test van de noodverlichting. Hoe die test gaat, leest u hier.
Wat verandert er na een verbouwing?
Vaak meer dan u zou denken, want een nieuwe wand maakt van een doorgang een doodlopende gang, en een extra deur maakt een kortere route mogelijk die nergens staat aangegeven. Een vergaderruimte die groter wordt, kan zelfs ineens de grens van 50 personen passeren.
Vraag uw aannemer daarom naast een nieuwe plattegrond van de wanden ook om een plattegrond van de vluchtroutes, en loop die samen na voordat de ruimte in gebruik gaat. Doet u een gebruiksmelding bij de gemeente, dan hoort de plaats van de vluchtrouteaanduiding en de noodverlichting op de plattegrond die u meestuurt (Bbl, artikel 6.8).
Vraag en antwoord
Moet de vluchtrouteaanduiding altijd branden?
De wet eist dat de aanduiding duidelijk waarneembaar is en bij stroomuitval binnen 15 seconden ten minste 60 minuten zichtbaar blijft. Het NIPV-handboek schrijft dat aangelichte aanduiding continu moet branden, en al staat die zin niet letterlijk in het Bbl, een gedoofd pictogram is in de praktijk niet duidelijk waarneembaar.
Mag ik zelf pictogrammen bijplakken?
Een nagalmend pictogram bijplakken op een punt waar er een ontbreekt, mag u zelf doen, met een pictogram volgens NEN-EN-ISO 7010 en in de juiste richting. Moet er een aangelichte armatuur bij, dan is dat werk voor een installateur.
Is NEN 6088 nog geldig?
NEN heeft NEN 6088 op 1 maart 2015 ingetrokken en vervangen door NEN 3011. Het Bbl verwijst voor bestaande gebouwen toch nog naar NEN 6088:2002 (artikel 3.120), dus een bestaand pand dat daaraan voldoet, voldoet aan de wet. Voor nieuwbouw geldt NEN 3011.
Wat staat er in artikel 4.215 van het Bbl?
Artikel 4.215 regelt de vluchtrouteaanduiding in nieuwbouw. Een ruimte waardoor een verkeersroute voert en een ruimte voor meer dan 50 personen krijgen een aanduiding volgens NEN 3011, die bij stroomuitval binnen 15 seconden zichtbaar is en dat ten minste 60 minuten blijft. Voor bestaande bouw staat hetzelfde in artikel 3.120, met NEN 6088.
Hoeveel pictogrammen zijn er nodig?
Zoveel dat u vanaf elk punt op de route het volgende pictogram ziet. Hoe ver een pictogram leesbaar is, hangt af van de grootte en of het aangelicht is, en dat rekent de ontwerper uit met NEN-EN 1838. Twijfelt u op een bepaalde plek, laat het dan gewoon nameten.
Verder lezen
Nooduitgang-pictogramWelk bord waar hangt, en hoe hoog
Panieksluiting en nooduitgangMag een vluchtdeur op slot?
Noodverlichting controlerenHoe vaak, wie en het logboek
Ontruimingsplan en oefenenWat de installatie doet bij een ontruiming
Bronnen
- Besluit bouwwerken leefomgeving, artikelen 3.120, 4.215 en 6.8 (wetten.overheid.nl, BWBR0041297, versie 1 juli 2026)
- Omgevingsregeling, artikel 5.47 en bijlage II (BWBR0045528)
- NEN 6088:2002, status ingetrokken per 1 maart 2015, productpagina op nen.nl
- NIPV en Brandweer Nederland, Handboek Brandbeveiligingsinstallaties, 31 augustus 2025, hoofdstuk 14
Vraag advies over vluchtrouteaanduiding
Wat ons helpt
- Het adres en het soort gebouw.
- Waar u twijfelt: zichtbaarheid, plaats of verlichting van de pictogrammen.
- Een plattegrond of foto. Meesturen kan in het formulier.
Beheercheck
Wat moet er in uw pand getest worden, en wanneer?
Vink aan wat er hangt en wanneer het voor het laatst is nagekeken. U ziet per installatie hoe vaak er getest wordt, door wie en wat u moet kunnen laten zien.
Doe de beheercheck
Liever samen kijken? Plan een vrijblijvend adviesgesprek
Twijfelt u wat er in uw pand hangt, of wanneer het voor het laatst getest is? Bel, dan zoeken we het samen na.
In het adviesgesprek lopen we met u na wat er hangt en wat ontbreekt. Daarna volgt een offerte met plan van aanpak.
Stap 1 is een adviesgesprek
Vertel wat er in het pand hangt en wat u wilt weten. Een adviseur neemt contact met u op om het gesprek te plannen.
Plan een vrijblijvend adviesgesprekU krijgt een adviseur aan de lijn en geen keuzemenu.
Vaak het handigst als u een foto van een armatuur, een melder of een logboekpagina wilt meesturen.